Rheumatoid arthritis

රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස්
රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් නිසා බෙහෙවින් විකෘතිභාවයට පත්වූ අතක්; වර්තමාන ප්‍රතිකාර මඟින් මෙවන් විකෘතිතා ඇතිවීම වළක්වාගත හැකිය.
විශේෂඥතාව	සන්ධිවේදය
රෝග ලක්ෂණ	උණුසුම්, ඉදිමුණු, වේදනාකාරී සන්ධි
සාමාන්‍ය ආරම්භය	මැදි විය
කාලය	ජීවිත කාලයම
හේතූන්	නොදනී
රෝග විනිශ්චය ක්‍රමය	රෝග ලක්ෂණ, වෛද්‍ය ප්‍රතිබිම්බකරණය, රුධිර පරීක්ෂණ
වෙනත් විනිශ්චයන්	සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්, සොරයටික් ආත්රයිටිස්, ෆයිබ්‍රොමයල්ජියා
ඖෂධ	වේදනා නාශක, ස්ටෙරොයිඩ, ස්ටෙරොයිඩ නොවන ප්‍රති ප්‍රදාහක ඖෂධ, රෝග නවීකරණය කරන ප්‍රතිරූමටික ඖෂධ
සංඛ්‍යාතය	0.5–1% (වැඩිහිටියන් සංවර්ධිත ලෝකය)
මරණ	30,000 (2015)

රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් (RA) යනු ප්‍රධාන වශයෙන් සන්ධිවලට බලපාන දිගු කාලීන ස්වයං ප්‍රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි. එය සාමාන්‍යයෙන් සන්ධි උණුසුම්, ඉදිමී සහ වේදනාකාරී වීමට හේතු වේ. වේදනාව සහ තද ගතිය බොහෝ විට විවේකයෙන් පසු තවත් උග්‍ර වේ. බොහෝ විට, මැණික් කටුව සහ අත් සම්බන්ධ වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් ශරීරයේ දෙපසම එකම සන්ධි සම්බන්ධ වේ. මෙම රෝගය ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලටද බලපෑ හැකිය. මෙය රතු රුධිර සෛල ප්‍රමාණය අඩු වීමට, පෙනහළු වටා ප්‍රදාහක ඇතිවීමට සහ හදවත වටා ප්‍රදාහක තත්ත්ව හේතු විය හැක. උණ සහ අඩු ශක්තියක් ද ඇති විය හැක. බොහෝ විට, රෝග ලක්ෂණ සති හෝ මාස ගණනක් තුළ ක්‍රමයෙන් මතු වේ.

රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් ඇතිවීමට හේතුව පැහැදිලි නැතත්, එයට ජානමය සහ පාරිසරික සාධකවල එකතුවක් සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ. මෙහි යාන්ත්‍රණයට ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් සන්ධිවලට පහර දීම ඇතුළත් වේ. මෙය සන්ධි ප්‍රාවරයේ ප්‍රදාහය හා ඝණ වීමක් ඇති කරයි. එය යටින් පවතින අස්ථි හා කාටිලේජයට ද බලපායි. රෝග විනිශ්චය බොහෝ දුරට සිදු කරනු ලබන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ පදනම් කරගෙන ය.එක්ස් කිරණ සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් රෝග විනිශ්චය සඳහා සහාය විය හැකිය හෝ සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙනත් රෝග බැහැර කළ හැකිය. ඒ හා සමානව ඇතිවිය හැකි අනෙකුත් රෝග අතර සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස් , සොරයටික් ආත්රයිටිස් සහ ෆයිබ්‍රොමියල්ජියා ඇතුළත් වේ.

ප්‍රතිකාරයේ අරමුණු වන්නේ වේදනාව අඩු කිරීම, ඉදිමුන අඩු කිරීම සහ පුද්ගලයෙකුගේ සමස්ත ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීමයි. විවේකය සහ ව්‍යායාම සමතුලිත කිරීම, ස්ප්ලින්ට් භාවිතය හෝ සහායක උපාංග භාවිතය මගින් මෙය උපකාරී විය හැක. රෝග ලක්ෂණ සඳහා උපකාර කිරීම සඳහා වේදනා ඖෂධ, ස්ටෙරොයිඩ් සහ NSAIDs නිතර භාවිතා වේ. රෝගයේ ප්‍රගතිය මන්දගාමී කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා හයිඩ්‍රොක්සික්ලෝරෝක්වීන් සහ මෙතොට්‍රෙක්සෙට් වැනි රෝග වෙනස් කරන ප්‍රති-රූමැටික් ඖෂධ (DMARDs) භාවිතා කළ හැකිය. රෝගය වෙනත් ප්‍රතිකාර වලට ප්‍රතිචාර නොදක්වන විට ජීව විද්‍යාත්මක DMARD භාවිතා කළ හැක. කෙසේ වෙතත්, ඒවාට අහිතකර බලපෑම් ඇතිවීමේ වැඩි අනුපාතයක් තිබිය හැකිය. සන්ධි අලුත්වැඩියා කිරීම, ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීම හෝ පෑස්සීම සඳහා සැත්කම් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී උපකාරී විය හැක. බොහෝ විකල්ප වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා සාක්ෂි මගින් සහාය නොදක්වයි.

2015 වන විට RA මිලියන 24.5 ක පමණ ජනතාවකට බලපායි මෙය සංවර්ධිත ලෝකයේ වැඩිහිටියන්ගෙන් 0.5 ත් 1% ත් අතර වන අතර සෑම වසරකම පුද්ගලයින් 100,000 කට 5 ත් 50 ත් අතර සංඛ්‍යාවක් මෙම තත්ත්වය අලුතින් වර්ධනය වේ. ආරම්භය බොහෝ විට මැදිවියේදී සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට පිරිමින්ට වඩා 2.5 ගුණයකින් වැඩි වාර ගණනක් බලපායි. 1990 දී මරණ 28,000 ක් වූ එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 2013 දී මරණ 38,000 ක් සිදුවිය. RA පිළිබඳ පළමු පිළිගත් විස්තරය 1800 දී පැරිසියේ ඔගස්ටින් ජේකබ් ලැන්ඩ්‍රේ-බෝවායිස් (1772–1840) විසින් සිදු කරන ලදී. රූමටොයිඩ් ආතරයිටිස් යන පදය ජලීය සහිත සහ ඉදිමුම් ඇති සන්ධි සඳහා වන ග්‍රීක භාෂා යෙදුම මත පදනම් වේ.

1. "Handout on Health: Rheumatoid Arthritis". National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. August 2014. June 30, 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය July 2, 2015."Handout on Health: Rheumatoid Arthritis". National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. August 2014. Archived from the original on June 30, 2015. Retrieved July 2, 2015. සංරක්ෂණය කළ පිටපත ජූනි 30, 2015 at the Wayback Machine
2. Majithia V, Geraci SA (November 2007). "Rheumatoid arthritis: diagnosis and management". The American Journal of Medicine. 120 (11): 936–9. doi:10.1016/j.amjmed.2007.04.005. PMID 17976416.Majithia V, Geraci SA (November 2007). "Rheumatoid arthritis: diagnosis and management". The American Journal of Medicine. 120 (11): 936–9. doi:10.1016/j.amjmed.2007.04.005. PMID 17976416.
3. Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB (October 2016). "Rheumatoid arthritis" (PDF). Lancet. 388 (10055): 2023–2038. doi:10.1016/S0140-6736(16)30173-8. PMID 27156434. 2020-12-22 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 2020-07-07. සංරක්ෂණය කළ පිටපත 2020-12-22 at the Wayback Machine
4. Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, et al. (GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators) (October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/S0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281.
5. "Rheumatoid arthritis in adults: management: recommendations: Guidance and guidelines". NICE. December 2015. 2017-04-16 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සංරක්ෂිත පිටපත, https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය 2026-05-21 
6. Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
7. Park Y, Chang M (January 2016). "Effects of rehabilitation for pain relief in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review". Journal of Physical Therapy Science. 28 (1): 304–8. doi:10.1589/jpts.28.304. PMC 4756025. PMID 26957779.
8. Singh JA, Saag KG, Bridges SL, Akl EA, Bannuru RR, Sullivan MC, Vaysbrot E, McNaughton C, Osani M, Shmerling RH, Curtis JR, Furst DE, Parks D, Kavanaugh A, O'Dell J, King C, Leong A, Matteson EL, Schousboe JT, Drevlow B, Ginsberg S, Grober J, St Clair EW, Tindall E, Miller AS, McAlindon T (January 2016). "2015 American College of Rheumatology Guideline for the Treatment of Rheumatoid Arthritis". Arthritis & Rheumatology. 68 (1): 1–26. doi:10.1002/art.39480. PMID 26545940.{{cite journal}}: CS1 maint: url-status (link)
9. Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
10. Efthimiou P, Kukar M (March 2010). "Complementary and alternative medicine use in rheumatoid arthritis: proposed mechanism of action and efficacy of commonly used modalities". Rheumatology International. 30 (5): 571–86. doi:10.1007/s00296-009-1206-y. PMID 19876631.
11. "Rheumatoid Arthritis and Complementary Health Approaches". National Center for Complementary and Integrative Health. January 2006. July 5, 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය July 1, 2015. සංරක්ෂිත පිටපත, https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm, ප්‍රතිෂ්ඨාපනය May 21, 2026 
12. Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, et al. (October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1545–1602. doi:10.1016/S0140-6736(16)31678-6. PMC 5055577. PMID 27733282.
13. GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators (January 2015). "Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013". Lancet. 385 (9963): 117–71. doi:10.1016/S0140-6736(14)61682-2. PMC 4340604. PMID 25530442. {{cite journal}}: |last= has generic name (help)CS1 maint: numeric names: authors list (link)
14. Landré-Beauvais AJ (1800). La goutte asthénique primitive (doctoral thesis). Paris. reproduced in Landré-Beauvais AJ (March 2001). "The first description of rheumatoid arthritis. Unabridged text of the doctoral dissertation presented in 1800". Joint, Bone, Spine. 68 (2): 130–43. doi:10.1016/S1297-319X(00)00247-5. PMID 11324929.
15. Paget, Stephen A.; Lockshin, Michael D.; Loebl, Suzanne (2002). The Hospital for Special Surgery Rheumatoid Arthritis Handbook Everything You Need to Know. New York: John Wiley & Sons. p. 32. ISBN 9780471223344. 2017-02-22 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.

සැකිල්ල:Diseases of the musculoskeletal system and connective tissue