සහාය
නොමිලේ බාගත කිරීම සහ තොරතුරු වේදිකාව

ඔඩියා (ଓଡ଼ିଆ, ISO: Oṛiā, pronounced [oˈɽia] ; පෙර හැඳින්වූයේ ඔරියා ලෙසිනි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඔඩිෂා නම් ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයේ භාවිතා වන ශාස්ත්‍රීය ඉන්දු-ආර්ය භ

ඔඩියා භාෂාව

විකිපීඩියා වෙතින්
ඔඩියා
ඔරියා
ଓଡ଼ିଆ
The word "Oṛiā" in Odia script
උච්චාරණය[oˈɽia] (ඔඩියා)
ස්වදේශික වන්නේඉන්දියාව
කලාපයනැගෙනහිර ඉන්දියාව
ජන වර්ගයඔඩියාවරු සහ ඔඩිෂාවේ ගෝත්‍රික ජනයා
ස්වදේශික හසුරුවන්නන්
L1: 34 million (2011–2019)
L2: 3.6 million (2001)
ආදි ස්වරූප
ප්‍රාකෘත
සම්මත ස්වරූප
උපභාෂා
  • Baleswari Odia (Northern)
  • Kataki Odia (Central)
  • Dhenkanalia (Central)
  • Anugulia (Central)
  • Sambalpuri Odia (Western)
  • Ganjami Odia (Southern)
  • Sundargadi Odia (Northwestern)
  • Desia (South-western)
  • Tribal and Community dialects
  • Others dialects
ලේඛන ක්‍රමය
  • ඔඩියා අක්ෂර
  • කාලිංග අක්ෂර (ඓතිහාසික)
  • ඔඩියා බ්‍රේල්
නිල තත්ත්වය
නිල භාෂාව වන ජාතිය
යාමනය කරනු ලබන්නේඔඩිෂා සාහිත්‍ය ඇකඩමිය, ඔඩිෂා රජය
භාෂා කේත
ISO 639-1or
ISO 639-2ori
ISO 639-3ori – ඇතුළුවූ කේතය
කේවල කේත:
ory – Odia
spv – සම්බල්පූරි ඔඩියා
ort – ආදිවාසී ඔඩියා (Kotia)
dso – Desia (South-western) (duplicate of [ort])
ග්ලොටෝලොග්macr1269  Macro-Oriya (Odra)
oriy1255  Odia
  ඔඩියා බහුතරය   සැළකිය යුතු ඔඩියා සුළුතරය
මෙම ලිපිය තුළ ඔඩියා පෙළ අන්තර්ගත ය. නිසි ප්‍රදර්ශන සහාය නොමැති විට, ඔබට ප්‍රශ්නාර්ථ ලකුණු, කොටු, හෝ වෙනත් සංකේත instead of ඔඩියා අක්ෂර වෙනුවට දිස්වනු ඇත.

ඔඩියා (ଓଡ଼ିଆ, ISO: Oṛiā, pronounced [oˈɽia] ; පෙර හැඳින්වූයේ ඔරියා ලෙසිනි) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඔඩිෂා නම් ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයේ භාවිතා වන ශාස්ත්‍රීය ඉන්දු-ආර්ය භාෂාවකි. මෙය ඔඩිෂා (පෙර ඔරිස්සා ලෙස හැඳින්වූ) ප්‍රාන්තයේ නිල භාෂාව වන අතර, එය මෙම භාෂාවේ ස්වභාෂා හසුරුවන්නන්ගෙන් 82%කි. මීට අමතරව මෙම බස බටහිර බෙංගාලය,ඣාර්ඛණ්ඩ්, ආන්ධ්‍ර ප්‍රදේශ් සහ ඡත්තීස්ගාර් ප්‍රාන්තවල ඇතැම් කොටස්වල භාවිතා වේ. ඔඩියා බස ඉන්දියාවේ නිල භාෂාවලින් එකකි; එය ඔඩිෂාවේ නිල භාෂාව වන අතර, ඣාර්ඛණ්ඩ් හී දෙවන නිල භාෂාවයි. ඔඩියා භාෂාවේ ප්‍රභේද කිහිපයක් ඇති අතර, ඒ අතරට බාලේශ්වරී ඔඩියා (උතුරු ප්‍රභේදය), කටකි, Dhenkanalia, Anugulia (මධ්‍යම ප්‍රභේදය), Ganjami Odia (දකුණු ප්‍රභේදය), Sundargadi Odia (වයඹදිග ප්‍රභේදය), සම්බල්පූරී ඔඩියා (බටහිර ප්‍රභේදය), Desia Odia (නිරිතදිග ප්‍රභේදය) සහ ගෝත්‍රික ප්‍රජාවන්ගේ උපභාෂා spoken by the tribal groups in Odisha who adopted the Odia language.

Trilingual signboard at Bhubaneswar Airport having text in Odia, Hindi and English

Odia is the sixth Indian language to be designated a classical language. It traces its linguistic roots to the Eastern Magadhi Prakrit, evolving through stages such as Proto Odia (7th–9th century CE), Old Odia (10th–13th century CE), Middle Odia (14th–17th century CE), and Modern Odia (from the 18th century onward). The language displays a distinct phonological and morphological character shaped by centuries of interaction with tribal and Dravidian tongues. Recognized as a classical language of India, Odia has an unbroken literary tradition, with inscriptions dating back over a thousand years.

  1. "Oriya gets its due in neighbouring state- Orissa". IBNLive. 4 සැප්තැම්බර් 2011. 15 අගෝස්තු 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 29 නොවැම්බර් 2012.
  2. Naresh Chandra Pattanayak (1 සැප්තැම්බර් 2011). "Oriya second language in Jharkhand". The Times of India. 7 ජූලි 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid tag; name "Naresh Chandra Pattanayak" defined multiple times with different content
  3. ඔඩියා භාෂාව at Ethnologue (22nd ed., 2019)
  4. "Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011" (PDF). Registrar General and Census Commissioner of India.
  5. "Jharkhand gives second language status to Magahi, Angika, Bhojpuri and Maithili". The Avenue Mail. 21 මාර්තු 2018. 28 මාර්තු 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 අප්‍රේල් 2019.
  6. "West Bengal Official Language Act, 1961". bareactslive.com. 27 ඔක්තෝබර් 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 17 සැප්තැම්බර් 2020.
  7. Roy, Anirban (28 පෙබරවාරි 2018). "Kamtapuri, Rajbanshi make it to list of official languages in". India Today. 30 මාර්තු 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 30 මාර්තු 2018.
  8. "Odisha Sahitya Academy". Department of Culture, Government of Odisha. 4 මාර්තු 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 මාර්තු 2016.
  9. Hammarström (2015) Ethnologue 16/17/18th editions: a comprehensive review: online appendices
  10. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Macro-Oriya". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. {{cite book}}: Invalid |display-editors=4 (help); Unknown parameter |chapterurl= ignored (help)
  11. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Odia". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. {{cite book}}: Invalid |display-editors=4 (help); Unknown parameter |chapterurl= ignored (help)
  12. "The Constitution (Ninety-Sixth Amendment) Act, 2011" (ඉංග්‍රීසි බසින්). eGazette of India. සම්ප්‍රවේශය 23 සැප්තැම්බර් 2011.
  13. "Odisha Name Alteration Act, 2011" (ඉංග්‍රීසි බසින්). eGazette of India. සම්ප්‍රවේශය 23 සැප්තැම්බර් 2011.
  14. Mahapatra, B. P. (2002). Linguistic Survey of India: Orissa (PDF). Kolkata, India: Language Division, Office of the Registrar General. p. 14. 24 සැප්තැම්බර් 2013 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 20 පෙබරවාරි 2014.
  15. "Ordeal of Oriya-speaking students in West Bengal to end soon". The Hindu. 21 මැයි 2009. සම්ප්‍රවේශය 30 ජනවාරි 2019.
  16. "Govt to provide study facility to Odia-speaking people in State". The Pioneer. සම්ප්‍රවේශය 30 ජනවාරි 2019.
  17. "Bengali, Oriya among 12 dialects as 2nd language in Jharkhand". daily.bhaskar.com. 31 අගෝස්තු 2011. 3 නොවැම්බර් 2011 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 29 නොවැම්බර් 2012.
  18. "Classical Language: Odia" (PDF). 25 නොවැම්බර් 2015 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 9 දෙසැම්බර් 2018.
  19. "Odia gets classical language status". The Hindu. 20 පෙබරවාරි 2014. සම්ප්‍රවේශය 20 පෙබරවාරි 2014.
  20. "Odia becomes sixth classical language". The Telegraph. 11 ඔක්තෝබර් 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 29 මාර්තු 2015.
  21. "Milestone for state as Odia gets classical language status". The Times of India. 21 පෙබරවාරි 2014. සම්ප්‍රවේශය 29 මාර්තු 2015.
  22. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික ටැගය; harvcol|Toulmin|2006|p=306 නමැති ආශ්‍රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි
විකිපීඩියා, නිදහස් විශ්වකෝෂයේ Odia භාෂා සංස්කරණය
විකිචාරිකා සතුව Odia සඳහා a phrasebook පවතියි.
  • Odia language හා සබැඳි මාධ්‍ය විකිමාධ්‍ය කොමන්ස් හි ඇත
  • Odia Wikipedia
ඉහළට