සිංහල ජාතිකවාදය යනු, සිංහල ජනතාවගේ ජාතික අයිතමය, සංස්කෘතිය, භාෂාව, ආගමය හා ඉතිහාසය ආරක්ෂා කිරීම හා ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා වූ දේශපාලනික හා සමාජීය අදහස් එකතුවකි.
මෙය ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ බලවත් බලපෑමක් ඇති කර ඇති සංකල්පයකි.
🔹 සිංහල ජාතිකවාදයේ විශේෂාංග:
- සිංහල බෞද්ධ අභිමානය:
- බෞද්ධ ධර්මය, සිංහල භාෂාව, සහ ඉතිහාසය සිංහල ජාතියේ හඳුනාගැනීමේ මූලික සාධකයන් ලෙස සැළකීම.
- භාෂා හා ආගමික ප්‍රමුඛතාවය:
- 1956 “සිංහල ඔනලිය” (Sinhala Only) වැනි නීති මගින් සිංහල භාෂාවට විශේෂ අයිතියක් ලබාදීම.
- බෞද්ධ ආගමට "මුල් තැන" දීම.
- ඉතිහාසමය උරුමය රැකීම:
- ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ ඉතිහාසය (අනුරාධපුරය, පොළොන්නරුව වැනි රාජධානියන්), පිරිවෙණ හා විහාරස්ථාන ආරක්ෂා කිරීම.
- අනුජාතික ජනකාය සමඟ ප්‍රශ්න:
- වයඹ, උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල තමිල් ජනතාව හා සිංහල ජාතිකවාදය අතර ඇති උණුසුම්.
- යුධකාලීන හා යුධාන්තර මට්ටමින් පවා මතුවූ ගැටුම්.
🔹 ඉතිහාසික ව්‍යාපාර:
- අනගාරික ධර්මපාල (19වැනි ශතවර්ෂය): සිංහල බෞද්ධ නැගීමේ ප්‍රමුඛයෙකු.
- සී.ඩබ්ලිゅ.ඩබ්ලිゅ. කන්නන්ගර: සිංහල භාෂාව හා බෞද්ධ අධ්‍යාපනය පිළිබඳ ව්‍යාපාර.
- එස්.ඩබ්ලිゅ.ඒ. බන්ඩාරනායක (1956): “සිංහල මතක ව්‍යාපාරය” නායකයෙකු.
🔹 විවාද සහ විචාර:
- ප්‍රතිවිරුද්ධතාවය: ඇතැමුන්ට මෙය ජාතිවාදී සහ වංශවාදී ලෙස පෙනෙයි — තවත් ජාතීන්ගේ අයිතීන්ට අනාථවීමක් වශයෙන්.
- අනෙකුත් ජාතීන් සමඟ ගැටුම්: විශේෂයෙන් උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල ජාතික ආරවුල් (LTTE ආරවුල් සහ ඒ සදහා මූලික හේතු).
🔹 නියමිත අදහසක්:
සිංහල ජාතිකවාදය, එය සත්‍ය වශයෙන් සංස්කෘතික සහ භාෂාමය ආරක්ෂාවක් ලෙස සිටිය හැකි වුවත්, යථාර්ථවාදී පාලනයක් සහ සියලුම ජාතීන්ට සාධාරණය සහ අයිතිය නොමැතිව ක්‍රියාත්මක විය හැක්කේනම් එය ව්‍යාජ සහ ව්‍යසනජනක ජාතිවාදයක් බවට පත්විය හැකිය.