| රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් | |
|---|---|
 | |
| රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් නිසා බෙහෙවින් විකෘතිභාවයට පත්වූ අතක්; වර්තමාන ප්රතිකාර මඟින් මෙවන් විකෘතිතා ඇතිවීම වළක්වාගත හැකිය. | |
| විශේෂඥතාව | සන්ධිවේදය |
| රෝග ලක්ෂණ | උණුසුම්, ඉදිමුණු, වේදනාකාරී සන්ධි |
| සාමාන්ය ආරම්භය | මැදි විය |
| කාලය | ජීවිත කාලයම |
| හේතූන් | නොදනී |
| රෝග විනිශ්චය ක්රමය | රෝග ලක්ෂණ, වෛද්ය ප්රතිබිම්බකරණය, රුධිර පරීක්ෂණ |
| වෙනත් විනිශ්චයන් | සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස්, සොරයටික් ආත්රයිටිස්, ෆයිබ්රොමයල්ජියා |
| ඖෂධ | වේදනා නාශක, ස්ටෙරොයිඩ, ස්ටෙරොයිඩ නොවන ප්රති ප්රදාහක ඖෂධ, රෝග නවීකරණය කරන ප්රතිරූමටික ඖෂධ |
| සංඛ්යාතය | 0.5–1% (වැඩිහිටියන් සංවර්ධිත ලෝකය) |
| මරණ | 30,000 (2015) |
රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් (RA) යනු ප්රධාන වශයෙන් සන්ධිවලට බලපාන දිගු කාලීන ස්වයං ප්රතිශක්තිකරණ ආබාධයකි. එය සාමාන්යයෙන් සන්ධි උණුසුම්, ඉදිමී සහ වේදනාකාරී වීමට හේතු වේ. වේදනාව සහ තද ගතිය බොහෝ විට විවේකයෙන් පසු තවත් උග්ර වේ. බොහෝ විට, මැණික් කටුව සහ අත් සම්බන්ධ වන අතර, සාමාන්යයෙන් ශරීරයේ දෙපසම එකම සන්ධි සම්බන්ධ වේ. මෙම රෝගය ශරීරයේ අනෙකුත් කොටස් වලටද බලපෑ හැකිය. මෙය රතු රුධිර සෛල ප්රමාණය අඩු වීමට, පෙනහළු වටා ප්රදාහක ඇතිවීමට සහ හදවත වටා ප්රදාහක තත්ත්ව හේතු විය හැක. උණ සහ අඩු ශක්තියක් ද ඇති විය හැක. බොහෝ විට, රෝග ලක්ෂණ සති හෝ මාස ගණනක් තුළ ක්රමයෙන් මතු වේ.
රූමටොයිඩ් ආත්රයිටිස් ඇතිවීමට හේතුව පැහැදිලි නැතත්, එයට ජානමය සහ පාරිසරික සාධකවල එකතුවක් සම්බන්ධ වන බව විශ්වාස කෙරේ. මෙහි යාන්ත්රණයට ශරීරයේ ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මඟින් සන්ධිවලට පහර දීම ඇතුළත් වේ. මෙය සන්ධි ප්රාවරයේ ප්රදාහය හා ඝණ වීමක් ඇති කරයි. එය යටින් පවතින අස්ථි හා කාටිලේජයට ද බලපායි. රෝග විනිශ්චය බොහෝ දුරට සිදු කරනු ලබන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ සංඥා සහ රෝග ලක්ෂණ පදනම් කරගෙන ය.එක්ස් කිරණ සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණ මගින් රෝග විනිශ්චය සඳහා සහාය විය හැකිය හෝ සමාන රෝග ලක්ෂණ ඇති වෙනත් රෝග බැහැර කළ හැකිය. ඒ හා සමානව ඇතිවිය හැකි අනෙකුත් රෝග අතර සිස්ටීමික් ලූපස් එරිතිමැටෝසස් , සොරයටික් ආත්රයිටිස් සහ ෆයිබ්රොමියල්ජියා ඇතුළත් වේ.
ප්රතිකාරයේ අරමුණු වන්නේ වේදනාව අඩු කිරීම, ඉදිමුන අඩු කිරීම සහ පුද්ගලයෙකුගේ සමස්ත ක්රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කිරීමයි. විවේකය සහ ව්යායාම සමතුලිත කිරීම, ස්ප්ලින්ට් භාවිතය හෝ සහායක උපාංග භාවිතය මගින් මෙය උපකාරී විය හැක. රෝග ලක්ෂණ සඳහා උපකාර කිරීම සඳහා වේදනා ඖෂධ, ස්ටෙරොයිඩ් සහ NSAIDs නිතර භාවිතා වේ. රෝගයේ ප්රගතිය මන්දගාමී කිරීමට උත්සාහ කිරීම සඳහා හයිඩ්රොක්සික්ලෝරෝක්වීන් සහ මෙතොට්රෙක්සෙට් වැනි රෝග වෙනස් කරන ප්රති-රූමැටික් ඖෂධ (DMARDs) භාවිතා කළ හැකිය. රෝගය වෙනත් ප්රතිකාර වලට ප්රතිචාර නොදක්වන විට ජීව විද්යාත්මක DMARD භාවිතා කළ හැක. කෙසේ වෙතත්, ඒවාට අහිතකර බලපෑම් ඇතිවීමේ වැඩි අනුපාතයක් තිබිය හැකිය. සන්ධි අලුත්වැඩියා කිරීම, ප්රතිස්ථාපනය කිරීම හෝ පෑස්සීම සඳහා සැත්කම් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී උපකාරී විය හැක. බොහෝ විකල්ප වෛද්ය ප්රතිකාර සඳහා සාක්ෂි මගින් සහාය නොදක්වයි.
2015 වන විට RA මිලියන 24.5 ක පමණ ජනතාවකට බලපායි මෙය සංවර්ධිත ලෝකයේ වැඩිහිටියන්ගෙන් 0.5 ත් 1% ත් අතර වන අතර සෑම වසරකම පුද්ගලයින් 100,000 කට 5 ත් 50 ත් අතර සංඛ්යාවක් මෙම තත්ත්වය අලුතින් වර්ධනය වේ. ආරම්භය බොහෝ විට මැදිවියේදී සිදුවන අතර කාන්තාවන්ට පිරිමින්ට වඩා 2.5 ගුණයකින් වැඩි වාර ගණනක් බලපායි. 1990 දී මරණ 28,000 ක් වූ එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස 2013 දී මරණ 38,000 ක් සිදුවිය. RA පිළිබඳ පළමු පිළිගත් විස්තරය 1800 දී පැරිසියේ ඔගස්ටින් ජේකබ් ලැන්ඩ්රේ-බෝවායිස් (1772–1840) විසින් සිදු කරන ලදී. රූමටොයිඩ් ආතරයිටිස් යන පදය ජලීය සහිත සහ ඉදිමුම් ඇති සන්ධි සඳහා වන ග්රීක භාෂා යෙදුම මත පදනම් වේ.
- සන්ධිවේදය
- ස්වයං ප්රතිශක්තිකරණ රෝග