පිටියුටරි ග්රන්ථිය (pituitary gland) වනාහි
පිටියුටරි ග්රන්ථිය, hypophysis ලෙසද හැඳින්වෙන, කුඩා කඩල ඇටයක හැඩැති ග්රන්ථියක් වන අතර, එය මොළයේ පහළින්, හයිපොතැලමසයට යටින් පිහිටා ඇත. මෙය මොළයේ “sella turcica” නම් විශේෂ කුටියක සන්සුන්ව සිටින අතර, අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ කොටසක් ලෙස ක්රියා කරයි. පිටියුටරි ග්රන්ථිය මූලික හෝර්මෝන කිහිපයක්, නිපදවන අතර, එමගින් අන්තරාසර්ග පද්ධතියේ වෙනත් ග්රන්ථිවලට හෝර්මෝන නිෂ්පාදනය කිරීමට උපදෙස් දෙයි.
පිටියුටරි ග්රන්ථිය යනු, ආහාර ජීර්ණයට අවශ්ය හෝර්මෝන, දහදිය, කඳුළු වැනි ද්රව්ය කිහිපයක් නිපදවන අවයවයකි.
පිටූටරි ග්රන්ථිය තුළ ප්රධාන කොටස් දෙකක් ඇත:
- පූර්ව පිටියුටරි ග්රන්ථිය (anterior pituitary).
- පශ්චාත් පිටියුටරි ග්රන්ථිය (posterior pituitary).
මෙය පිටියුටරි stalk (infundibulum ලෙසද හැඳින්වේ) නම් රුධිර සිරා හා ස්නායු එකතුවක් මගින් hypothalamus සමඟ සම්බන්ධ වේ.