පරිසර පද්ධතිය (හෝ පාරිසරික පද්ධතිය) සමන්විත වන්නේ ඔවුන් අන්තර් ක්රියා කරන සියලුම ජීවීන් සහ භෞතික පරිසරයයි. මෙම ජෛව හා අජීවී සංරචක පෝෂක චක්ර සහ ශක්ති ප්රවාහයන් හරහා එකට සම්බන්ධ වේ. ශක්තිය ප්රභාසංශ්ලේෂණ ක්රියාවලිය හරහා පද්ධතියට ඇතුළු වන අතර ශාක පටක තුලට ඇතුල් වේ. ශාක හා එකිනෙකා මත පෝෂණය කිරීමෙන්, පද්ධතිය හරහා පදාර්ථ හා ශක්තිය චලනය කිරීමේදී සතුන් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ඒවා පවතින ශාක හා ක්ෂුද්ර ජීවී ජෛව ස්කන්ධ ප්රමාණයට ද බලපායි. මිය ගිය කාබනික ද්රව්ය බිඳ දැමීමෙන්, දිරාපත් කරන්නන් කාබන් නැවත වායුගෝලයට මුදාහරින අතර, මිය ගිය ජෛව ස්කන්ධවල ගබඩා කර ඇති පෝෂ්ය පදාර්ථ නැවත ශාක හා ක්ෂුද්ර ජීවීන්ට පහසුවෙන් භාවිතා කළ හැකි ආකාරයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමෙන් පෝෂක චක්රය පහසු කරයි.
පරිසර පද්ධති බාහිර හා අභ්යන්තර පාරිසරික සාධක මගින් පාලනය වේ. දේශගුණය, පස සහ භූ විෂමතාවය ඇති කරන මව් ද්රව්ය වැනි බාහිර සාධක පරිසර පද්ධතියක සමස්ත ව්යුහය පාලනය කරන නමුත් ඒවා පරිසර පද්ධතියට බලපාන්නේ නැත. අභ්යන්තර සාධක පාලනය කරනු ලබන්නේ වියෝජනය, මූල තරඟය, සෙවන, බාධා, අනුප්රාප්තිය සහ පවතින විශේෂ වර්ග මගිනි. සම්පත් යෙදවුම් සාමාන්යයෙන් බාහිර ක්රියාවලීන් මගින් පාලනය වන අතර, පරිසර පද්ධතිය තුළ මෙම සම්පත් ලබා ගැනීම අභ්යන්තර සාධක මගින් පාලනය වේ. එබැවින් අභ්යන්තර සාධක පරිසර පද්ධති ක්රියාවලීන් පාලනය කරනවා පමණක් නොව ඒවා මගින්ද පාලනය වේ.
මේවාත් බලන්න
- ජලාශ්රිත පරිසර පද්ධති
- මහා සමුද්ර පරිසර පද්ධති
- මානව පරිසර පද්ධති