| අග්න්යාශයික ප්රදාහය | |
|---|---|
 | |
| අග්න්යාශය සහ එය වටා පිහිටි අවයව | |
| විශේෂඥතාව | ආමාශයාන්ත්රිකවේදය, සාමාන්ය ශල්යවේදය |
| රෝග ලක්ෂණ | ඉහළ උදර ප්රදේශයේ වේදනාව, ඔක්කාරය, වමනය, උණ, මේදමය මල |
| කාලය | කෙටිකාලීන හෝ දීර්ඝකාලීන |
| හේතූන් | පිත්තාශ ගල්, අධික මද්යසාර භාවිතය, තුවාල, ඇතැම් ඖෂධ, කම්මුල්ගාය |
| අවදානම් සාධක | දුම්පානය |
| රෝග විනිශ්චය ක්රමය | රෝග ලක්ෂණ අනුව, රුධිර ඇමයිලේස් හෝ ලයිපේස් |
| ප්රතිකාර | අන්තඃශිරා දියර, වේදනා ඖෂධ, ප්රතිජීවක |
| සංඛ්යාතය | 8.9 මිලියන (2015) |
| මරණ | 132,700 (2015) |
අග්න්යාශයික ප්රදාහය යනු අග්න්යාශයේ ප්රදාහය මගින් සංලක්ෂිත තත්ත්වයකි. අග්න්යාශය යනු ආමාශය පිටුපස ඇති විශාල ඉන්ද්රියයක් වන අතර එය ආහාර ජීර්ණ එන්සයිම සහ හෝමෝන ගණනාවක් නිපදවයි. මෙහි ප්රධාන වර්ග දෙකක් තිබේ: තීව්ර අග්න්යාශයික ප්රදාහය සහ නිදන්ගත අග්න්යාශයික ප්රදාහය. අග්න්යාශයික ප්රදාහයේ රෝග ලක්ෂණ අතරට ඉහළ උදරයේ වේදනාව, ඔක්කාරය සහ වමනය ඇතුළත් වේ. වේදනාව බොහෝ විට පිටුපසට යන අතර සාමාන්යයෙන් දරුණු වේ. තීව්ර අග්න්යාශයික ප්රදාහයේදී, උණ ඇති විය හැකි අතර, රෝග ලක්ෂණ සාමාන්යයෙන් දින කිහිපයකින් පහව යයි. නිදන්ගත අග්න්යාශයේ ප්රදාහයේදී බර අඩු වීම, මේදමය මළපහ පිටවීම සහ පාචනය ඇති විය හැක. සංකූලතා අතරට ආසාදන, රුධිර වහනය, දියවැඩියාව හෝ අනෙකුත් අවයව සමඟ ගැටළු ඇතුළත් විය හැකිය.
තීව්ර අග්න්යාශයේ ප්රදාහයට වඩාත් පොදු හේතු දෙක වන්නේ අග්න්යාශයික ප්රණාලය සම්බන්ධ වන ස්ථානයට පසු පිහිටි පොදු පිත්ත ප්රණාලය අවහිර කරන පිත්තාශ ගලක් තිබීම ; සහ අධික ලෙස මත්පැන් භාවිතයයි. අනෙකුත් හේතූන් අතර සෘජු තුවාල, ඇතැම් ඖෂධ, කම්මුල්ගාය වැනි ආසාදන සහ පිළිකා ඇතුළත් වේ. තීව්ර අග්න්යාශයේ ප්රදාහයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස නිදන්ගත අග්න්යාශයික ප්රදාහය වර්ධනය විය හැක. එය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වසර ගණනාවක් තිස්සේ අධික ලෙස මත්පැන් පානය කිරීම නිසාය. අනෙකුත් හේතූන් අතර රුධිර මේද මට්ටම ඉහළ යාම, රුධිර කැල්සියම් මට්ටම ඉහළ යාම, සමහර ඖෂධ සහ සිස්ටික් ෆයිබ්රෝසිස් වැනි ඇතැම් ජානමය ආබාධ ඇතුළත් වේ. දුම්පානය තීව්ර හා නිදන්ගත අග්න්යාශයේ ප්රදාහය යන දෙකෙහිම අවදානම වැඩි කරයි. තීව්ර අග්න්යාශයික ප්රදාහයේ රෝග විනිශ්චය පදනම් වන්නේ රුධිරයේ ඇමයිලේස් හෝ ලයිපේස් වල තුන් ගුණයක වැඩිවීමක් මත ය. නිදන්ගත අග්න්යාශයේ ප්රදාහයේදී, මෙම පරීක්ෂණ සාමාන්ය විය හැකිය. අතිධ්වනි සහ සීටී ස්කෑන් වැනි වෛද්ය ප්රතිබිම්භකරණ ද ප්රයෝජනවත් විය හැකිය.
තීව්ර අග්න්යාශ ප්රදාහ රෝගයට සාමාන්යයෙන් ප්රතිකාර කරනු ලබන්නේ අන්තඃශිරා තරල, වේදනා ඖෂධ සහ සමහර විට ප්රතිජීවක සමඟිනි. සාමාන්යයෙන් රෝගීනට ආහාර ගැනීම සහ පානය කිරීම නිර්දේශ නොකෙරෙන අතර, ආමාශයේ නාසා-ආමාශයික නලයක් ඇතුළත් කෙඩේ. දුරස්ථ පොදු පිත්ත ප්රණාලය පරීක්ෂා කර පිත්තාශයේ ගලක් තිබේ නම් එය ඉවත් කිරීම සඳහා එන්ඩොස්කොපික් ප්රතිගාමී කෝලැන්ජියෝපැන්ක්රියටොග්රැෆි (ERCP) ලෙස හඳුන්වන ක්රියා පටිපාටියක් සිදු කළ හැකිය. පිත්තාශයේ ගල් ඇති අයගේ පිත්තාශය බොහෝ විට ඉවත් කරනු ලැබේ. නිදන්ගත අග්න්යාශයේ ප්රදාහයේදී, ඉහත කරුණු වලට අමතරව, ප්රමාණවත් පෝෂණයක් ලබා දීම සඳහා නාසා-ආමාශයික නලයක් හරහා තාවකාලිකව පෝෂණය කිරීම භාවිතා කළ හැකිය. දිගුකාලීන ආහාර වෙනස්කම් සහ අග්න්යාශයික එන්සයිම ප්රතිස්ථාපනය අවශ්ය විය හැකිය. තවද සමහර විට අග්න්යාශයේ කොටස් ඉවත් කිරීමට ශල්යකර්මයක් සිදු කරනු ලැබේ.
ගෝලීය වශයෙන්, 2015 දී අග්න්යාශ ප්රදාහ වාර්තා මිලියන 8.9 ක් පමණ හමු විය. මෙය 1990 දී මරණ 83,000 ක් වූ අතර එය 132,700 ක් විය. තීව්ර අග්න්යාශයේ ප්රදාහය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 30 දෙනෙකු තුළ ඇතිවේ. නිදන්ගත අග්න්යාශ ප්රදාහය වසරකට පුද්ගලයින් 100,000 කට 8 දෙනෙකුගෙන් පමණ නව වර්ධනයක් පෙන්වන අතර වර්තමානයේ එක්සත් ජනපදයේ පුද්ගලයින් 100,000 කට 50 දෙනෙකුගෙන් පමණ එය බලපායි. එය කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින් තුළ බහුලව දක්නට ලැබේ. බොහෝ විට නිදන්ගත අග්න්යාශයේ ප්රදාහය වයස අවුරුදු 30 ත් 40 ත් අතර කාලය තුළ ආරම්භ වන අතර ළමුන් තුළ එය දුර්ලභ වේ. තීව්ර අග්න්යාශ ප්රදාහ රෝගය ප්රථම වරට 1882 දී මරණ පරීක්ෂණයේදී විස්තර කරන ලද අතර නිදන්ගත අග්න්යාශයික ප්රදාහය ප්රථම වරට විස්තර කරන ලද්දේ 1946 දී ය
- උදර වේදනාව